ضرر های قلیان

قلیان همانطور که از ظاهرش پیداست حاوی لوله‌ای است که از طریق آن فرد مواد سمی را به درون ریۀ خود وارد می‌کنند. اغلب ترکیبات این وسیلۀ مخرب با طعم‌های شیرین مانند اسانس سیب، شکلات، نارگیل، شیرین‌بیان یا هندوانه ترکیب می‌شود. قرن‌هاست که مردم در ایران باستان و هند از قلیان استفاده می‌کنند. امروزه مردم اغلب به صورت دسته‌جمعی، در خانه، کافه یا سالن‌های غذاخوری قلیان را به عنوان سرگرمی به کار می‌برند. برخی از افراد تصورات غلط دارند که قلیان برای سلامتی آن‌ها مضر نیست و به اندازۀ سیگار کشیدن خطرناک نیست. در این مقاله از  خطرات سلامتی مربوط به استعمال قلیان و در کل مضرات قلیان بررسی خواهد شد.

قلیان فرد را در معرض دود تنباکو قرار می‌دهد. یک قلیان دارای چندین جزء ثابت در ساختار فیزیکی خود است. از جمله یک کاسه آب، بدنۀ فلزی، منفذی در پایین و یک شلنگ انعطاف‌پذیر برای دهان که از طریق آن این استعمال انجام می‌شود. این دستگاه با سوزاندن زغال چوپ کار می‌کند، سپس مخلوط تنباکو را می‌سوزاند. دود تولید شده از زغال چوب به حرکت توتون و تنباکو از طریق آب و شلنگ و رسیدن آن تا دهانه کمک می‌کند.

استفاده از قلیان فرد را در معرض دود تنباکو قرار می‌دهد که حاوی اجزای مضر مانند مونوکسیدکربن است. آب موجود در قلیان توانایی فیلتر این مواد را ندارد. حتی اگر شخصی مستقیماً از قلیان استفاده نکند، اگر نزدیک افراد مصرف‌کننده قرار گیرد، می‌تواند دود حاصل از مصرف آن‌ها را استشمام کند. در نتیجه از مضرات آن بی‌نصیب نخواهد شد.

برخی از اثرات بالقوۀ دود قلیان بر روی سلامتی

• عوارض متعدد بر عملکرد ریه مانند بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) و برونشیت.
• افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی مانند گرفتگی عروق قلب و حملۀ قلبی.
• افزایش خطر سرطان به ویژه سرطان ریه، گلو و دهان.
• پیری زودرس پوست (زیرا مصرف تنباکو میزان اکسیژن‌رسانی به پوست را کاهش می‌دهد).
• افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی مانند مونونوکلئوز و تبخال دهان.

در صورتی که فردی دهانۀ قلیان خود را با دیگران به اشتراک می‌گذارد، ممکن است خطر ابتلا به عفونت‌های تنفسی را برای خود و دیگران افزایش ‌دهد. این مورد از دیگر مضرات  قلیان است.

طبق اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) استعمال قلیان بسیاری از خطرات سلامتی را مشابه سیگار کشیدن دارد. به عنوان مثال در دود تنباکو نیکوتین وجود دارد که ماده‌ای بسیار اعتیادآور است. دود قلیان همچنین به سوختن زغال نیاز دارد که با تنباکو در ارتباط مستقیم قرار گیرد. در نتیجۀ سوختن بخارهایی ایجاد می‌شوند که به اندازۀ دود سیگار سمی است. افرادی که قلیان را مصرف می‌کنند ممکن است بیشتر از مصرف سیگار در معرض سموم موجود در دود قرار گیرند.

طبق اعلام (CDC) افراد به طور متوسط 20 بار در روز سیگار را مصرف می‌کنند. اما ممکن است در طول یک ساعت استعمال قلیان 200 دود مضر را در مدت کوتاهی به ریه‌های خود وارد کنند. همچنین بر اساس گزارش مؤسسۀ ملی سوءمصرف مواد مخدر، به استناد تحقیقات انجام شده توسط دانشکدۀ پزشکی دانشگاه پیتسبورگ مصرف قلیان بیش از 2.5 برابر مقدار نیکوتین دود سیگار را در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌دهد. این حجم از نیکوتین توانایی اعتیاد افراد را به صورت افزون‌تری خواهد داشت.

تولیدکنندگان قلیان، انواع جدید قلیان را به بازار عرضه کردند که به جای زغال از گرمای الکتریکی در آن استفاده می‌شود. سازندگان از این منابع حرارتی به عنوان زغال الکترونیکی نام می‌برند. همچنین اغلب آن‌ها را به عنوان جایگزینی ایمن برای قلیان‌های ذغالی سنتی عرضه می‌کنند. (CDC) در این باره می‌گوید که متخصصان در این مرحله دانش بسیار کمی در مورد خطرات سلامتی محصولات دخانیات الکترونیکی دارند. با این حال دانشگاه سین سیناتی تحقیقات اولیه‌ای را گزارش کرد. تیمی از شیمی‌دانان آن را برای بررسی اجزای دود تولید شده توسط زغال الکترونیکی انجام دادند.

محققان در این زمینه می‌گویند که در بررسی خود به این نتایج دست یافتند که دود زغال الکترونیکی 24 ساعت پس از مصرف، 80 درصد سلول‌های ریه را از بین می‌برد. این خطر نسبت به زغال با سم بالاتر که تیم آزمایش کرده است و باعث از بین رفتن 25 درصد سلول‌های ریه می‌شود، قابل توجه است. در نتایج این بررسی مشخص شد که ذغال 10 درصد سلول‌های ریوی نمونه را از بین می‌برد. در نتیجه محققان نتیجه گرفتند که انتخاب قلیان با زغال الکترونیکی احتمالاً خطرناکتر از نمونه‌های ذغالی آن است. اکنون برای تأیید این نتایج اولیه تحقیقات علمی بیشتری لازم است.